- A ty, wierny sługo, nędzna ofiaro twej czci bałwochwalczej, ty, któryś mi tyle złego twoją miłością wyświadczył, jedyna istoto na ziemi do mnie przywiązana! Oby Bóg, który wgląda w tajniki ludzkiego serca tak ci przebaczył, jak ja ci przebaczam w tej chwili! Ale tu musiemy się już rozłączyć. O mnie zapomnij, niech ci się zdaje, iż dla ciebie w tej chwili umarłem.

Alchemik wszedł do pracowni i zamknął na rygle wielkie drzwi za sobą.

Tętent kopyt konia unoszącego Rogosza zginął w oddaleniu, a Jan klęczący z głową na piersi zwieszoną pozostał na progu pracowni na wieki już dla niego zamkniętej.

______________________

* Gdyby pismo niniejsze było jedynie biografią naszego alchemika, nic godziłoby się faktów, o ile się zdaje pewnych, przekręcać, a nawet śmieszną by było rzeczą przedsiębranie uniewinnienia jego oszukaństw, w tym jednak obrazie autor nie poczuwa się do wielkiej winy, iż - chcąc upoetyzować tę postać - fakta same przemienił, z historią realną - zbyt prozaiczną, nic nie chciał mieć wspólnego oprócz samych wypadków.

Do biografii Sędziwoja - i o ile mi wiadomo - mamy tylko następujące źródła:

1. List Des Noyersa, sekretarza królowej polskicj Marli Gonzagi, spisany z opowiadania wielu świadków, r. 1651 do Paryża wysłany. List ten przedrukowany jest: l) w Tresor de recherches et antiquites Gauloises et Francoises par Pierre Borel; 2) w Lenglet Dufresnoy; Histoire de la philosophie hermetiąue, tom I.

2. Lenglet Dufresnoy, Hist[oire] de la phil[osophie] her[metique] etc.

3. Życie Sędziwoja w języku niemieckim z opowiadania jego służącego, Jana Bodowskiego, wydane w Hamburgu r. 1683 przez Jana Lange.

4. Fegefeuer de Scheidekunst, Hamburg 1702.

5. [Die] Edelgeborne Jungfer Alchymia. Oder: Eine durch Rationes, viele Exempla und Experimenta abgehandelte Unterzuchung, Was von der Alchymia zu balten und vor Nutzen daraus zu schopffen sey, Nebit einem Zusatz Von der Medicina Unwersali Universal-Process und Einigen Kunst-Stucken Aus der Alchymie, Tubingen 1730,8°.

[Książka wydana anonimowo przez prof. dr J. C. Creilinga.]

6. Christoph Gottlieb von Murr, Litterarische Nachrichten zu der Geschichte des sogenamsten Goldmachens, Leipzig 1805,8°.

Z polskich autorów jeden Wiszniewski dał obszerniejszą i pełną trafnych uwag o alchemii, a między tym i Sędziwoju, wiadomość w swej nieocenionej co do treści książce pod tyt[ułem] Nowa metoda Bakona.