- I my, żyjąc sercem, dawno byśmy, znudzeni, świat opuścili, ale umrzeć nie możemy, dopóki żyjemy myślą, bo nauka jest nieśmiertelną.

______________________

* Jedną z godniejszych wspomnienia odnowień teorii o duchach niewidzialnych jest bez wątpienia zawarta w romansie Abbe Villarsa, pod tytułem: Comte de Gabalis, ou entretiens sur les sciences secretes.

Villars urodził się r. 1640 - w podróży do Paryża r. 1675 zastrzelony został. Tajemniczy jego zgon, jakoby zemsta za wyśmiewanie zasad kabalistyki lub objawianie tajemnic, sprawił wiele trwogi i podziwu.

"Ta niezmierzona przestrzeń - mówi hrabia Gabalis w romansie - pomiędzy ziemią a niebem ma daleko szlachetniejszych mieszkańców od ptaków i owadów; to rozległe morze ma innych gości oprócz wielorybów i psów morskich; głębokości ziemi nie tylko są dla kretów przeznaczone, a żywioł ognia nie na to jest stworzony, aby pozostał nieużyteczny i pusty."

"Nauczysz się teraz - mówi znowu - panować nad całą naturą; Bóg jeden będzie twoim panem, mędrcy będą tylko twymi równymi. Istoty najpotężniejszego rozumu ubiegać się będą o służenie ci; demony nie odważą się razem na jednym miejscu z tobą przebywać, na dźwięk twojego głosu wpadną w otchłań, a duchy wszystkich czterech żywiołów będą się spółubiegać o szczęście służenia twoim rozkazom. Wielbię cię, o wielki Boże! iż ukoronowałeś człowieka tak ogromną chwałą i uczyniłeś go nieograniczonym monarchą wszystkich dzieł Twej ręki."

Rozumie cię samo przez się, iż aby tego dostąpić trzeba wypełnić pewne warunki, które całą tę naukę o duchach, wróżkach, rusałkach etc. jeszcze bardziej czynią poetyczną i zajmującą.